Chronotyp to uwarunkowana genetycznie skłonność do określonych pór snu i największej czujności — od rannego skowronka po późną sowę. Nie mogą go Państwo zasadniczo zmienić, ale mogą Państwo dopasować do niego godziny snu, pracę i wysiłek. Mniej więcej w połowie jest on dziedziczny.
Chronotyp w dużej mierze zależy od genów — na przykład od wariantów genu PER3 — i mniej więcej w połowie jest dziedziczny. Zmienia się też z wiekiem: małe dzieci i osoby starsze są „wcześniejsze”, nastolatki i młodzi dorośli — „późniejsi”.
Nie jest to więc kwestia siły woli ani lenistwa. Zmuszanie osoby wieczornej do wysiłku wczesnym rankiem przypomina proszenie osoby porannej, by zarwała noc.
Proszę przyjrzeć się swojej naturalnej skłonności w wolny dzień, bez budzika: kiedy Państwo zasypiają, a kiedy budzą się wypoczęci? To okno zdradza chronotyp lepiej niż jakikolwiek kwestionariusz.
Różnicę między naturalnym oknem a tym, które narzuca tydzień pracy, nazywa się społecznym jet lagiem. Im większa ta różnica, tym więcej snu odsypiają Państwo w każdy weekend — i tym bardziej niespokojny pozostaje rytm.
Jeśli Państwo i Państwa partner śpią w różnych rytmach, często ma to większe znaczenie niż wybór samego łóżka. Kto kładzie się kilka godzin wcześniej, budzi się przy każdym ruchu po drugiej stronie.
Właśnie tu różnicę robią budowa dostosowana do każdej połowy i łóżko, które nie przenosi ruchu — i dlatego to jedno z pierwszych pytań podczas rozmowy wstępnej.
Nie zasadniczo. Dzięki stałym porom wstawania i jasnemu porannemu światłu mogą Państwo przesunąć swój rytm o godzinę do półtorej wcześniej, ale wrodzona skłonność pozostaje. Dopasowanie kalendarza przynosi zwykle więcej niż dopasowywanie siebie.
To raczej reguła niż wyjątek. Pomaga łóżko, które nie przenosi ruchu i jest zbudowane osobno dla każdej połowy, a także ustalenia dotyczące światła i hałasu w godzinie, w której Państwa rytmy się rozmijają.